Dierengedragsdeskundige Maastricht - Heerlen - Sittard

Communicatie skills


Genetische aanleg, omgevingsinvloeden en leren, (vooral tijdens de socialisatieperiodes) zijn de 3 grootste factoren die meespelen in de ontwikkeling van het gedrag van de kat. Deze factoren zijn onderling verbonden met elkaar en als er ernstige tekorten zijn in 1 van deze factoren kunnen de andere 2 dit niet rechttrekken. Om deze reden is het belangrijk een kitten zo lang mogelijk in het nest te laten blijven omdat ze op deze manier goed leren ‘kat zijn’ wat betekent dat ze leren hoe ze met elkaar moeten communiceren. Daarbij is menselijk contact ook zeer belangrijk en leren ze dat wij ze comfort, eten/drinken geven en veiligheid bieden.

De ideale leeftijd voor een kitten om het nest te verlaten is recentelijk omhoog bijgesteld naar 15 weken oud. Dat is een hele andere leeftijd dan de wettelijke leeftijd dat ze verkocht mogen worden (vanaf 7 weken oud al!). Op deze leeftijd leren ze zelfstandig te worden en zullen ze niet meer zogen bij de moederpoes, MAAR probeer het eens op een andere manier te zien: een kind van 12 jaar is goed in staat voor zichzelf te zorgen, hij/zij kan eten maken, naar school gaan en zich vermaken. Kortom het kind is oud genoeg om op zichzelf te wonen! Hij of zij kan echter voor zichzelf zorgen nietwaar? Toch laten we deze kinderen niet op zichzelf wonen omdat ze mentaal gezien nog heel erg veel moeten. Dit is ook zo bij kittens! Vanaf 15 weken oud kunnen ze veel beter voor zichzelf zorgen en communiceren met de katten die misschien al in het nieuwe huis wonen.

Maar hoe communiceren ze eigenlijk? Katten verzenden signalen met behulp van hun lichaamstaal, dat wil zeggen dat ze hun lichaamshouding, oren, (ogen/pupillen), snorharen, vacht en staart veranderen aan de situatie waarin ze zich begeven op dat specifieke moment. Vaak vertrouwen mensen een kat niet omdat ze deze niet kunnen lezen en vinden dat deze ‘plotseling’ iets doet, maar na het lezen van dit informatie stuk hoop ik dat dit een stukje duidelijker wordt.

 

Specifieke signalen

De grootte en vorm van het lichaam, de positie van de oren, grootte van de pupillen, de positie van de staart en de zichtbaarheid van de tanden zijn belangrijke signalen. Over het algemeen maken katten die klaar zijn om aan te vallen zichzelf groot door de haren van de rug en staart omhoog te zetten. Vaak gaat dit gepaard met gegrom en/of geblaas. Dit is een heel duidelijk signaal dat de kat niet blij is om iets of iemand te zien. Echter zijn er nog veeeeeel meer subtielere hints die de kat van te voren heeft gegeven, maar die wij misschien hebben gemist. En juist die kleine signalen zijn super belangrijk om te herkennen om een eventuele escalatie zoals een krab of een beet te voorkomen. Want als wij de kleine signalen negeren zal de kat beter zijn best moeten doen om het ons duidelijk te maken dat hij het ergens niet mee eens is, wat betekent dat hij zijn signalen meer overdreven moet gaan geven. Hier ontstaat de vicieuze cirkel, elke keer dat een klein signaal niet werkt wordt er een groter signaal gegeven. Als dit maar vaak genoeg voorkomt zal de kat leren dat kleine signalen geen zin hebben en zal langzaam maar zeker ‘in een keer’ alleen de grote signalen laten zien omdat hij heeft geleerd dat alleen dit werkt.

 

Lichaamstaal

Een gelukkige en relaxte kat geeft een rustige indruk. Het gezicht is neutraal, dat wil zeggen de snorharen, oren en mond zijn ontspannen. De kat ligt op zijn zij of rug of loopt rustig door de kamer met een rechtop staande, ontspannen staart.

 

Een angstige kat maakt een gespannen indruk en maakt zich meestal klein en drukt zich plat tegen de grond. De oren worden plat naar de zijkant gedrukt, snorharen worden naar voren gehouden en de pupillen zijn vergroot. De kat zal heel voorzichtig wegkruipen en zich verstoppen.

De boze kat zal zich in het begin laag bij de grond houden net zoals een angstige kat. Als het gevaar daarmee niet weggaat of juist dichterbij komt kan de kat een andere positie aannemen. De staart kan flink heen en weer gaan bewegen in combinatie met het lichaam dat naar de zijkant kan liggen, klaar om aan te vallen met de klauwen of tanden. De pupillen zijn verwijd, mond staat open en vaak zal de kat grommen of blazen. Als dat nog niet genoeg is zal de kat zich klaar maken voor de aanval. De haren van de staart en rug zullen omhoog gaan staan, de staart wordt een beetje omhoog en naar de zijkant gehouden, samen met een hoge rug maakt de kat zich extra groot. De kat staat hoog op de poten, houdt de oren plat naar de zijkant, de mond staat open met zichtbare tanden.

Onderstaand filmpje doet mij pijn om te zien vanwege het feit dat deze kat in de eerste minuut er alles aan doet om de persoon weg te jagen zonder deze te verwonden. Bij het openen van de kast had deze persoon al weg moeten gaan omdat de kat het duidelijk maakte er niet van gediend te zijn. Helaas gaat deze persoon door met het uitdagen van de kat waardoor je wel goed kunt zien dat de kat steeds zijn strategie bij stelt en steeds feller reageert.
Tip: zet het geluid uit als je zelf katten hebt.

 

Oren

Op het plaatje zijn verschillende standen van de oren te zien.

Een neutrale kat heeft de oren matig naar voren staan terwijl een kat die iets interessants ziet (baasje, speeltje, prooidier) de oren spits vooruit heeft staan. Let daarbij ook op op de stand van de snorharen! De neutrale kat zal de snorharen rustig in een relaxte stand laten staan terwijl de attente kat de snorharen naar voren heeft geduwd.
Een geïrriteerde kat zal de oren naar achteren houden en een angstige kat houdt ze juist weer plat naar de zijkant gedrukt. Let ook op het verschil tussen de pupilgrootte, die van de geïrriteerde kat heeft nauwere pupillen dan de angstige kat die juist de welbekende ‘whale eyes’ opzet.
De oren van de agressie en angst-agressie kat laten het mooie voorbeeld zien die ik hierboven beschreven heb. Als je de oren van de kat onder agressie ziet en stopt met het gene dat dit gedrag veroorzaakt zal de kat nooit overgaan op de angst-agressie (waarbij de kans zeer aannemelijk is dat je een krab of beet krijgt). De oren bij de agressie kat staan twijfelachtig (gespitst) opzij gericht en de snorharen spits naar voren.

 

Ogen

Katten praten met hun ogen. De richting waar de kat naar kijkt/staart laat zien waar hij zijn focus op heeft. Maar er zijn verschillende soorten ‘staren’. Sommigen zijn intens en gericht, terwijl anderen lukraak zijn. Als je kat staart zonder te knipperen, wil hij dan iets van jou of voelt hij zich boos? Beide opties kunnen waar zijn.

Wat katten willen vertellen of communiceren is vaak bepaald door de positie van de ogen en grootte van de pupillen. Maar onthoud dat dit gepaard gaat met de lichaamshouding, oor en staart positie en vacht stand. Onthoud ook dat een ruimte die verlicht of donker is invloed heeft op de stand van de pupillen in een donkere ruimte zijn deze verwijd om meer licht in te laten zodat de kat beter kan zien. In een verlichte ruimte zullen de pupillen vernauwd zijn.

Pupillen van een relaxte kat.

Pupillen van de kat die iets heel interessants ziet (zie filmpje).

Pupillen van de kat net voordat deze wil gaan aanvallen (zie filmpje).

2 verschillende soorten pupillen, maar ze betekenen hetzelfde:


Pupillen kunnen verschillen van boze katten zoals hierboven goed te zien is. Toch waarschuwen ze allebei hetzelfde: blijf uit mijn buurt en ga weg!

 

In dit filmpje is te zien hoe de kat zijn pupillen vernauwd en verwijd zodra hij iets ziet wat hem heel erg interesseert (bv. een speeltje of een prooi).

Fun fact: katten die een kamer of ruimte inlopen waar zich al een kat bevindt zal vaak begroet worden door middel van een knipoog. In kattentaal betekent dit dat de ruimte veilig is en de andere kat zonder problemen naar binnen kan komen. Is jouw kat wat onzeker knipoog dan een paar keer per dag als je de kat tegenkomt (niet super overdreven) en de kans is groot dat jouw kat dit ook naar jou gaat doen!

 

Staart

De staart standen in het plaatje spreken erg voor zich, maar kijk echter alleen naar de staart stand! Een bezorgde kat zal vrijwel nooit de oren spits naar voren hebben staan (eerder naar de zijkant en plat op de kop). Dit geldt ook voor de geïrriteerde kat, deze zal zijn oren spits naar de zijkant laten wijzen. Verder nog enkele aantekeningen.
De kat met de staart stand ‘ik ben blij om je te zien’ is een kat die zich ook lekker zelfverzekerd voelt in zijn eigen territorium.
De kat met de staart stand ‘ik ben dol op jou’ kan trillen met de staart. Schrik hier niet van! Dit is een super vriendelijke begroeting van de kat naar jou. Als de kat met zijn staart op die manier trilt met zijn billen gericht naar bv. de bank/deur/kast/muur is de kans groot dat deze sproeit (deze kat is helemaal niet op zijn gemak en is het juist aan het markeren omdat hij zich op de een of andere manier bedreigd voelt). Als de kat langs jouw been loopt en trilt is het dus een erg vriendelijke begroeting.

 

Snorharen

Snorharen hebben voornamelijk de functie als ogen voor alles dat dichtbij het hoofd van de kat is. Dit is omdat katten van dichtbij niet zo goed kunnen zien. Ze zijn super gevoelig omdat alle snorharen individueel in de huid vast zitten met spieren en zenuwreceptoren. Hierdoor voelt de kat elke zacht aanraking en zelfs luchtstroom! Een goede tip is dan ook om te onthouden dat katten het vaak prettiger vinden om van een schaaltje te eten waarbij de snorharen de randen niet aanraken. Veel katten kunnen dit namelijk erg vervelend vinden en daardoor niet graag willen eten (en drinken).

Snorharen van een relaxte kat. Deze vallen soepel naast de kop.

Snorharen van angstige kat. Deze staan iets naar voren gericht.

 

Snorharen van een boze kat. Deze staan recht naar voren.

Onderstaand filmpje (in het Engels) geeft nog wat mooie en duidelijke voorbeelden van typisch kattengedrag:

Let wel, ieder dier is een individu en zoals helemaal bovenaan de pagina is uitgelegd: er zijn verschillende oorzaken die het gedrag van een dier vormt. Een heel mooi voorbeeld is te zien op onderstaand filmpje.

Have any Question or Comment?

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *